In mei 2026 publiceerde McKinsey een rapport met een prikkelende titel: "The end of ERP as we know it?" Vijf jaar geleden klonk dit als technologisch theater. Vandaag vraagt het om serieuze aandacht van iedereen die een organisatie van enige omvang leidt.
De stelling is niet dat ERP verdwijnt. De stelling is dat de rol ervan zo grondig verandert dat bestuurders die nu niet nadenken over wat er staat te komen, over drie jaar voor voldongen feiten staan.
Wat McKinsey zegt, en wat het werkelijk betekent
McKinsey beschrijft vijf verschuivingen die zich de komende jaren doorzetten. Ze lopen uiteen van architectuur tot implementatietempo, van vendor-dynamieken tot de fundamentele vraag of u nog zelf moet bouwen. Maar er zit een rode draad doorheen: AI verandert niet alleen wat ERP doet, het verandert hoe uw organisatie daarmee omgaat.
Het kernbegrip is "headless ERP". Uw systeem van records blijft bestaan, maar uw medewerkers werken er niet langer rechtstreeks mee. AI-agents nemen de interactie over. Ze verwerken bestellingen, bewaken voorraden, signaleren afwijkingen, en richten escalaties in. Uw SAP of Microsoft Dynamics wordt minder een werktool en meer een datakluis die agents aansturen. Dat klinkt technisch. De organisatorische implicaties zijn dat niet.
Verschuiving 1. ERP wordt bestuurd door agents, niet langer door mensen.
De vijf kenmerken die McKinsey beschrijft voor de ERP van morgen zijn: een gecentraliseerd zichtpunt op de bedrijfswaarde (value mission control), een werking op basis van agents (agentic operating model), processen die mensen versterken in plaats van vervangen, een gedeeld begripskader over de volledige onderneming (enterprise-wide business ontology), en een stabiele, goed onderhouden kern (clean core).
Wat dit betekent voor uw organisatie: de medewerker die vandaag inkooporders goedkeurt in een ERP-scherm, doet dat morgen via een conversatie met een agent die context geeft, uitzonderingen filtert en advies verleent. De workflow verandert, de rol verandert, de vaardigheden die u nodig hebt, veranderen mee. Wie hier nu geen oog voor heeft in zijn HR- en opleidingsstrategie, loopt achteraan.
Verschuiving 2. Agents bovenop legacy zijn geen structurele oplossing.
Er is een verleidelijk pad: uw bestaand ERP-systeem laten draaien en er AI-agents bovenop zetten. Het kost minder, het gaat sneller, en u hoeft uw systemen niet te migreren. McKinsey vergelijkt dit met RPA, robotic process automation, dat tien jaar geleden op dezelfde manier werd ingezet. Het leverde kortetermijnwinst op, maar loste de onderliggende data- en processproblemen niet op.
Agents bovenop een fragiel fundament versterken de fragielheid. Als uw data niet klopt, geeft uw agent het verkeerde advies. Als uw processen inconsistent zijn, versnelt automatisering de inconsistentie. ERP-modernisering blijft noodzakelijk, ook in een agentic tijdperk. Het verschil is dat u nu een sterkere businesscase hebt om die modernisering te financieren.
Neem een distributeur of productiebedrijf. Een AI-agent kan inkomende bestellingen lezen, productcodes en klantgegevens ophalen, een verkooporder voorstellen en die na menselijke bevestiging in het systeem zetten. Klinkt eenvoudig. Maar het werkt alleen als alle klantcodes consistent zijn, als speciale prijsafspraken ergens gedocumenteerd staan en niet in het hoofd van de binnendienst zitten, en als de goedkeuringsregels expliciet zijn vastgelegd. Die impliciete kennis, de ervaren medewerker die "weet" dat klant X altijd 10% korting krijgt, moet eerst op papier staan. Niet voor de AI, maar voor de organisatie zelf. Een handige vuistregel: als u een proces niet kunt uitleggen aan iemand die morgen begint, is het nog niet klaar voor automatisering.
Een tweede signaal om op te letten: de planner die een Excel-tussenlaag gebruikt omdat het ERP de werkelijkheid niet goed genoeg weergeeft. Die Excel is geen oplossing, het is een symptoom. Een AI-agent die op die data gaat werken, reproduceert het probleem op schaal.
Verschuiving 3. Implementaties worden twee keer sneller en een stuk goedkoper.
Dit is wellicht het meest concrete getal uit het rapport: AI reduceert de inspanning bij ERP-implementaties met minstens 50%, de doorlooptijd wordt gehalveerd. Taken als configuratie, testing en training, die vandaag het leeuwendeel van een ERP-project innemen, kunnen grotendeels worden geautomatiseerd. Testing alleen al gaat met 80% inspanningsreductie, training met 90%. Een agentic design-and-build traject dat vroeger 6 tot 9 maanden duurde, gaat naar 2 tot 3 maanden.
Maar McKinsey voegt er een nuance aan toe die u niet mag missen: change management wordt de bottleneck, niet langer de technologie. De cijfers over mislukte transformaties zijn geen reclame voor techprojecten: slechts 25 tot 35% van grote technologieprogramma's bereikt het beoogde EBITDA-effect, 65 tot 80% overschrijdt budget of tijdslijn.
De reden is zelden de software. De reden is dat de organisatie er niet klaar voor is. Processen zijn onvoldoende doordacht, medewerkers zijn niet meegenomen, eigenaarschap is verdeeld over te veel partijen. Snellere technologie lost dit niet op. Het vergroot de impact van wie het wel goed aanpakt.
Verschuiving 4. ERP-vendors heroveren het speelveld, maar er komt concurrentie van een nieuwe kant.
SAP, Oracle, Microsoft en de andere grote spelers bouwen actief aan end-to-end agentic deployment-oplossingen. Ze integreren veelbelovende AI-startups en proberen de volledige stack te beheersen. Dat is niet per se slecht nieuws als u al in hun ecosysteem zit, maar het maakt vendor-lock-in een reëler risico.
De concurrentie voor gevestigde ERP-spelers komt niet langer alleen van elkaar. Ze komt van cross-platform agentic providers die dwars door bestaande ERP-grenzen heen werken. Dat vergroot uw keuzeruimte als klant, maar het maakt de markt ook complexer. Wie zijn architectuurbeslissingen neemt op basis van vendor-roadmaps in plaats van eigen strategische behoeften, raakt vroeg of laat in een ongemakkelijke positie.
Verschuiving 5. Zelf bouwen of kopen: de grens verschuift.
Voor processen die echt onderscheidend zijn voor uw organisatie, uw unieke manier van werken met klanten of de specifieke logica van uw toeleveringsketen, blijft maatwerk verdedigbaar. Maar voor gestandaardiseerde ERP-processen, finance, inkoop, logistiek, HR, is de verwachting dat vendors embedded AI-oplossingen leveren die beter zijn dan wat u zelf kunt bouwen.
McKinsey verwacht dat EBIT-verbeteringen van 5% en meer haalbaar zijn voor early adopters die vendor-oplossingen correct implementeren en aanpassen aan hun context. Niet door te bouwen, maar door slim te kopen en goed te integreren. De vraag is niet meer "bouwen we dit zelf?" maar "welk deel van dit proces is werkelijk differentiërend voor ons, en welk deel is puur operationeel?"
Wat dit nu voor uw organisatie betekent
Drie inzichten voor wie een organisatie van 50 tot 500 kenniswerkers leidt.
Wacht niet op het perfecte moment voor modernisering. De cijfers over mislukte transformaties gelden ook in omgekeerde richting: wie vroeg investeert in een stabiele ERP-kern en clean data, heeft een veel sterkere startpositie wanneer agentic AI beschikbaar wordt voor zijn systemen. Wie wacht tot iedereen het doet, betaalt een hogere prijs voor een kleinere voorsprong.
Herdefinieer hoe succes eruitziet in een transformatieproject. Als change management de nieuwe bottleneck is, dan is de maatstaf voor een geslaagde ERP-modernisering niet "is de software live gegaan?" maar "werken onze mensen er effectief mee, nemen ze eigenaarschap, en begrijpen ze wat de agents voor hen doen?" Dat vraagt een andere aanpak van projectleiding, communicatie en opleiding. Technologie-adoptie is een menselijk vraagstuk met een technologisch antwoord, niet omgekeerd.
Gebruik dit momentum om eigenaarschap te claimen. De verschuiving naar agentic ERP is een kans om, als organisatie, veel scherper te definiëren welke processen werkelijk strategisch zijn en welke puur operationeel. Die oefening heeft waarde los van welke technologie u kiest. Ze dwingt u na te denken over wat uw organisatie onderscheidt. En dat is precies het soort vraag dat niet door een vendor beantwoord kan worden.
De bredere les
McKinsey sluit af met een observatie die elke organisatieleider zou moeten onthouden: de technologie is er. De snelheid van implementatie neemt toe. De kosten dalen. Wat het verschil gaat maken, is niet wie het snelste implementeert, maar wie de organisatorische capaciteit heeft om de verandering te absorberen, te sturen en te bezitten.
Dat is een vraagstuk van leiderschap, niet van software.
Gebaseerd op McKinsey, "The end of ERP as we know it? Five ways AI is disrupting ERP", mei 2026.