Johan Elias werd op 9 juni 2026 geïnterviewd door Kanaal Z / Trends Z bij Educam in Evere, naar aanleiding van de publicatie van de FOD-studie over AI-adoptie bij Belgische bedrijven.
Vrijdag kreeg ik een telefoontje van een journalist van Kanaal Z. Of ik maandag beschikbaar was voor een interview, naar aanleiding van een nieuwe studie van de FOD Economie over AI-adoptie bij Belgische bedrijven. We spraken af bij Educam in Evere, één van onze klanten, waar ik net een AI Champions-sessie had gepland. Zo konden we de theorie meteen koppelen aan de praktijk, live.
Die combinatie, een studie die de staat van AI in België meet en een klant die er actief mee bezig is, zette me aan het denken. Want de cijfers zijn bemoedigend. En toch vertellen ze maar een deel van het verhaal.
De FOD Economie publiceerde nieuwe cijfers over AI-adoptie bij Belgische bedrijven. In 2024 gebruikte 24,71% van de Belgische ondernemingen AI, in 2025 steeg dat naar 34,54%. België scoort daarmee bij de Europese top vijf, boven het EU27-gemiddelde van 19,95%. Goed nieuws, dus.
En toch.
Wie de studie iets grondiger leest, stoot op een andere werkelijkheid. De meest gebruikte toepassingen zijn tekstanalyse, taalgeneratie en beeldgeneratie. De populairste domeinen zijn bedrijfsadministratie, boekhouding en marketing. Dat zijn geen slechte toepassingen, maar het zijn toepassingen die laten zien waar de meeste bedrijven zich vandaag bevinden: in golf één.
Golf één: AI-geletterdheid en het laaghangende fruit
De voorbije drie jaar heeft Rescope tientallen middelgrote en grote organisaties begeleid bij hun eerste stappen met AI. Wat we telkens zien, sluit naadloos aan bij wat de FOD-studie meet. Bedrijven beginnen met out-of-the-box tools: Microsoft Copilot, ChatGPT, Gemini. Ze configureren, experimenteren, ze winnen tijd op mailverkeer, rapporten, vertalingen.
Die eerste golf heeft echte waarde. Medewerkers bouwen AI-geletterdheid op. Workflows worden strakker. Teams ontdekken wat er mogelijk is. En de AI Champions, de interne bruggenbouwers tussen IT en business die Rescope helpt op te leiden, zorgen ervoor dat die kennis niet bij één enthousiasteling blijft maar doorsijpelt naar de rest van de organisatie.
Maar het is wel golf één. Het begin van het verhaal, niet het midden.
De foto die de studie toont, is van gisteren
Wat de FOD-studie meet, is een momentopname van wat bedrijven in 2024 en 2025 hebben gedaan. Dat is waardevol. Maar digitale medewerkers, AI-agents die zelfstandig volledige processen uitvoeren zonder dat een mens elke stap goedkeurt, bestaan al. Niet als prototype, niet als belofte. Ze zijn operationeel, bij bedrijven die er bewust voor kozen om niet te wachten.
Aan het begin van dit jaar zijn Rescope-klanten gestart met agentic AI: agents die inkomende facturen verwerken, rapportages samenstellen uit meerdere bronnen, dossiers voorbereiden voor accountmanagers. Terwijl de markt als geheel bezig is met 'AI voor teksten', is een groep bedrijven al bezig met golf twee.
De kloof die de studie laat zien tussen grote bedrijven (76,41% AI-gebruik) en kleine bedrijven (28,82%) is reëel, maar minder verontrustend dan de kloof die niet in de studie staat: die tussen bedrijven die AI gebruiken als een betere zoekfunctie, en bedrijven die AI inzetten om hun processen fundamenteel te hertekenen.
Golf twee: van automatiseren naar transformeren
Agentic AI is niet gewoon snellere automatisering. Het is een andere manier van werken organiseren. Processen worden niet gekopieerd en versneld, ze worden opnieuw ontworpen. Rollen veranderen: medewerkers orkestreren, sturen bij, nemen beslissingen op basis van wat agents aanleveren. De administratieve laag verdwijnt grotendeels. Wat overblijft, is oordeelsvorming.
Dat vraagt iets van leiders dat verder gaat dan de aanschaf van een licentie. Het vraagt begrip van waar de grenzen liggen, wat verantwoord is, welke processen in aanmerking komen en welke niet. Wie daar vandaag niet actief over nadenkt, loopt het risico zijn bestaande processen te optimaliseren terwijl zijn businessmodel al onder druk staat.
De voornaamste belemmering die de studie identificeert, gebrek aan expertise (74,53%), is precies het punt. Niet technische expertise, maar strategische expertise: het vermogen om te zien welke bets de moeite waard zijn.
Eigenaarschap organiseren is niet uitbestedbaar
Golf twee is niet iets wat je kunt delegeren aan een technologieleverancier. De digitale complexiteit die agentic AI met zich meebrengt, vereist dat organisaties zelf begrijpen wat ze bouwen en waarom. Champions die agents kunnen bijsturen. Leiders die de juiste strategische keuzes maken. Interne academies die kennis verankeren zodat ze niet met één medewerker vertrekt.
Dat is precies waarom Rescope dit najaar een nieuw platform lanceert dat alle stakeholders verbindt: gebruikers, AI Champions, stuurgroepen, leiders, AI-experts en data-engineers. Niet omdat technologie het antwoord is op alles, maar omdat samenwerking rond technologie de enige manier is om eigenaarschap structureel te verankeren.
De echte les
De FOD-studie toont dat België op schema zit voor golf één. Dat is goed. Maar het Europese doel van 75% AI-gebruik in 2030 meet niet wat het zou moeten meten. Adoptie is geen eindpunt. De vraag is niet of uw medewerkers AI gebruiken, maar of uw organisatie verandert door hoe ze het gebruiken.
Golf twee is geen optie voor later. Ze is al bezig. De organisaties die er nu bewust over nadenken, welke processen in aanmerking komen, hoe ze hun mensen meenemen, hoe ze eigenaarschap verankeren, zijn diegene die over drie jaar niet inhaalwerk doen.
Bron: FOD Economie, studie naar AI-gebruik bij Belgische bedrijven (2025). Johan Elias werd geïnterviewd door Kanaal Z / Trends Z op 9 juni 2026 naar aanleiding van de publicatie van deze studie.